Pas dekadash ndërtimi, depoja e parë e përhershme nëntokësore e mbetjeve bërthamore në botë, projekti Onkalo, së shpejti do të fillojë operacionet në Finlandë. Objekti, ndërtimi i të cilit filloi në vitin 2004, është projektuar si një “vend pushimi përfundimtar” për karburantin bërthamor të shpenzuar dhe do të funksionojë deri në vitet 2120.
Varr nëntokësor për mbeturina të rrezikshme
Ndodhet në ishullin Olkiluoto, në një zonë të pyllëzuar në bregdetin perëndimor të Finlandës, rreth 15 kilometra nga vendbanimi më i afërt i Eurajokit. Mbeturinat do të transportohen në tunele nëntokësore dhe do të ruhen në një thellësi prej më shumë se 400 metrash nën tokë.
Procesi përfshin mbylljen e shufrave radioaktive në enë bakri, mbështjelljen e tyre me një argjilë të veçantë (bentonit) që thith ujin dhe varrosjen e tyre përgjithmonë në një strukturë të qëndrueshme shkëmbore.
Pse Finlanda?
Vendndodhja u zgjodh për shkak të strukturës së saj gjeologjike jashtëzakonisht të qëndrueshme dhe rrezikut shumë të ulët të tërmeteve. Sipas ekspertëve, izolimi nga sipërfaqja është thelbësor sepse mbetjet radioaktive duhet të mbeten plotësisht të ndara nga njerëzit dhe mjedisi.
Objekti do të jetë në gjendje të akomodojë rreth 6,500 ton karburant bërthamor të shpenzuar.
Sipas të dhënave nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike, që nga vitet 1950 janë gjeneruar pothuajse 400,000 ton mbetje bërthamore në të gjithë botën, shumica e të cilave janë ende në ruajtje të përkohshme.
Edhe pse konsiderohet zgjidhja më e sigurt deri më sot, ekspertët paralajmërojnë se ruajtja gjeologjike ende mbart pasiguri. Sipas shkencëtarëve nga Unioni i Shkencëtarëve të Shqetësuar, objekte të tilla janë të sigurta për momentin, por rreziqet do t’i mbajnë kryesisht brezat e ardhshëm.
Debati rreth së ardhmes
Aktivistët dhe ekspertët paralajmërojnë se mbetjet bërthamore mbeten një problem global pa një zgjidhje ideale. Nga ana tjetër, autoritetet finlandeze argumentojnë se depozitimi i përhershëm nëntokësor është “opsioni më pak i keq” dhe dukshëm më i sigurt se depozitimi sipërfaqësor.
Ministria e Mjedisit e Finlandës thekson se vendi ka pasur një detyrim ligjor për të ruajtur mbetjet e veta bërthamore në territorin e tij që nga viti 1994.
The post Finlanda hap depon e parë nëntokësore të mbetjeve bërthamore appeared first on Alsat.