Tregu i punës në Maqedoni po hyn në një fazë të pazakontë. Nga njëra anë, statistikat zyrtare tregojnë se në vend ka ende rreth 90,000 të papunë. Nga ana tjetër, kompanitë po thonë gjithnjë e më shumë të njëjtën gjë – punëtorët janë të vështirë për t’u gjetur.
Në shikim të parë, të dyja gjërat nuk shkojnë bashkë.
Nëse dhjetëra mijëra njerëz janë zyrtarisht të papunë, si është e mundur që restorantet, dyqanet, kompanitë e ndërtimit, objektet prodhuese, firmat e transportit dhe bizneset e tjera kanë vështirësi në plotësimin e vendeve të lira të punës?
Të dhënat e fundit nga Enti Shtetëror i Statistikës tregojnë se shkalla e papunësisë në tremujorin e dytë të vitit 2026 ishte 11,3 përqind . Numri i të papunëve në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar është ulur me 1,5 përqind, ndërsa numri i popullsisë aktive është rritur me 0,8 përqind.
Por pas një shkalle papunësie fshihet një histori shumë më komplekse.
Problemi nuk është më vetëm nëse ka të papunë në vend. Pyetja gjithnjë e më e rëndësishme është nëse të papunët janë aty ku ka vende pune, nëse kanë kualifikimet që kërkojnë kompanitë dhe ndoshta më e rëndësishmja – nëse paga dhe kushtet e ofruara janë mjaftueshëm të mira që ata të pranojnë punën.
Pikërisht këtu lind paradoksi i tregut të punës në Maqedoni.
Një punë mund të ekzistojë, por prapëseprapë mund të mos ketë punëtorë për të.
Një pjesë e problemit është emigrimi. Në vitet e fundit, një numër i konsiderueshëm qytetarësh në moshë pune janë larguar nga vendi ose kanë punuar sezonalisht jashtë vendit. Veçanërisht të ndjeshme janë profesionet në të cilat një punëtor me relativisht pak përvojë mund të fitojë paga dukshëm më të larta në një vend tjetër evropian.
Por ekziston një problem i dytë, dhe ky është mospërputhja midis asaj që kërkojnë punëdhënësit dhe asaj që ofron tregu i punës.
Një kompani mund të jetë duke kërkuar një saldator, elektricist, shofer, mjeshtër artizanal, inxhinier ose shitës me përvojë, ndërsa midis të papunëve në të njëjtin rajon mund të mos ketë mjaftueshëm njerëz me këto kualifikime. Në statistika, të dyja ekzistojnë, por në treg ato nuk mund të bashkohen thjesht.
Arsyeja e tretë është edhe më e ndjeshme, përkatësisht kostoja e punës.
Paga mesatare neto në Maqedoni në qershor arriti në 48,381 denarë , sipas shifrave të fundit nga Enti Shtetëror i Statistikave. Kjo nuk do të thotë që çdo punëtor merr një pagë të tillë. Mesatarja përfshin si sektorët me paga të larta, ashtu edhe vendet e punës ku pagat janë dukshëm më të ulëta.
Për dikë që duhet të udhëtojë për në punë çdo ditë, të paguajë për transportin, ushqimin dhe shpenzime të tjera, diferenca midis pagës së ofruar dhe kostos së udhëtimit mund të jetë vendimtare për të vendosur nëse do ta pranojë një punë të caktuar.
Në të njëjtën kohë, pritjet e vetë punëtorëve po ndryshojnë. Paga mbetet më e rëndësishmja, por orët e punës, ditët e lira, mundësitë për avancim, qëndrimi i punëdhënësit dhe kushtet e punës po luajnë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm.
Kjo është arsyeja pse logjika e vjetër se “nëse dikush është i papunë, do të pranojë çdo punë” po bëhet gjithnjë e më e vështirë për t’u zbatuar.
Dhe këtu lind ndoshta çështja më e rëndësishme ekonomike.
Çfarë do të ndodhë nëse numri i punëtorëve të disponueshëm vazhdon të bjerë?
Reagimi i parë i tregut logjikisht duhet të jetë një rritje e pagave. Nëse dy kompani luftojnë për të njëjtin punëtor, ky i fundit fiton më shumë fuqi negociuese. Hapi tjetër për disa kompani mund të jetë automatizimi, investimi në teknologji ose punësimi i punëtorëve nga jashtë.
Por për bizneset që operojnë me marzhe të ulëta fitimi, ekziston një kufi se sa mund të rrisin koston e punës pa rritur njëkohësisht çmimet e produkteve dhe shërbimeve të tyre.
Kështu, mungesa e punëtorëve në fund të fundit mund të bëhet problem edhe për konsumatorin.
Punë më e shtrenjtë do të thotë kosto më të larta për kompanitë, dhe disa nga këto kosto herët a vonë mund të përfundojnë në çmimin që paguajmë në një dyqan, restorant, punishte riparimi ose për një shërbim.
Prandaj, Maqedonia mund të mos përballet më me problemin klasik që e ka shoqëruar ekonominë për dekada të tëra – “mungesë vendesh pune”.
Një pyetje krejtësisht e ndryshme po ngrihet gjithnjë e më shumë:
Ka vende pune, dhe ka 90,000 të papunë – por a ka punëtorë për vendet e punës që ofrohen? / denar-S.B.
The post 90 mijë qytetarë të RMV-së janë të papunë, dhe kompanitë nuk mund të gjejnë punëtorë – çfarë po ndodh? appeared first on Alsat.