Hulumtimet moderne tregojnë se karizma mund të analizohet, përshkruhet dhe të paktën të modelohet pjesërisht. Kjo është pikërisht ajo që studiuesit që studiojnë “inteligjencën artificiale karizmatike” kanë bërë vitet e fundit. Një nga punimet më të cituara, i kombinuar me burime të tjera të kohëve të fundit nga fushat e komunikimit kompjuterik dhe shkencave shoqërore, përpiqet t’i përgjigjet pyetjes nëse inteligjenca artificiale mund të jetë karizmatike dhe, nëse po, si ndërtohet kjo karizëm?
Çfarë është karizma?
Karizma është një kombinim i tipareve dhe sjelljeve të njerëzve me të cilat ata tërheqin natyrshëm vëmendjen e të tjerëve. Një karakteristikë tipike është vetëbesimi, sepse njerëzit karizmatikë veprojnë me besim, edhe në situata të pasigurta, dhe dinë të shprehin ide komplekse thjesht. Inteligjenca emocionale është një karakteristikë e rëndësishme për ta sepse janë të mirë në “leximin” e njerëzve dhe në përshtatjen e qasjes së tyre. Kur hyjnë në një dhomë, njerëzit menjëherë i vënë re sepse rrezatojnë një energji të veçantë. Ata janë frymëzues sepse motivojnë të tjerët pa detyrim. Karizma nuk është vetëm e lindur – ajo mund të zhvillohet dhe ndërtohet përmes aftësive të komunikimit dhe vetëdijes personale.
Si ndërtohet karizma?
Në zemër të këtij hulumtimi është ideja se karizma është rezultat i dy dimensioneve themelore: aftësia për të ndikuar dhe ndjenja e afrueshmërisë. Tek njerëzit, këto dimensione manifestohen përmes tonit të zërit, ritmit të të folurit, mënyrës së shprehjes, komunikimit joverbal dhe stilit të pranisë.
Nëse karizma mund të mësohet në sjellje dhe nuk është një tipar i lindur, teorikisht është e mundur të replikohen modelet e saj kryesore në sisteme të krijuara artificialisht. Prandaj, studiuesit e zbërthejnë karizmën në elementët e mëposhtëm:
-karakteristikat vokale, të tilla si pauzat ritmike, intonacioni i larmishëm dhe modulimi i kontrolluar i zërit;
-modelet gjuhësore që theksojnë qartësinë, rezonancën emocionale dhe sigurinë;
-modelet e sjelljes, të tilla si “harmonizimi” delikat me përdoruesin.
Kombinimi i këtyre elementëve krijon një kornizë përmes së cilës sistemet e inteligjencës artificiale mund të njohin karizmën në të folurin njerëzor, por edhe të gjenerojnë përgjigjet e tyre karizmatike ose mënyrën e adresimit.
Lind pyetja, a është emocioni tek njerëzit karizmatikë një akt?
Shumë njerëz pyesin veten: “Nëse nuk jam një person emocional (i ngrohtë), dhe po mësoj të jem i tillë, a nuk është kjo aktrim?” Përgjigja është se nuk është aktrim. Por është e rëndësishme të kuptohet pse. Ngrohtësia nuk është një tipar i karakterit, ngrohtësia është një aftësi shprehjeje. Ndoshta dikush është një person emocional dhe i ngrohtë, por nuk e tregon atë jashtë sepse nuk është mësuar me të, ka frikë se mos keqkuptohet ose është rritur në një mjedis ku emocionet nuk shfaqeshin. Dhe pastaj emocionaliteti konsiderohet një dobësi, dhe në thelb, emocioni është një mënyrë për të komunikuar qëllimet tona pozitive.
“Aktrimi” është kur bën diçka të kundërt me veten. Ushtrimet janë kur bën atë që dëshiron të bëhesh. Nëse një person dëshiron të jetë fizikisht më i fortë dhe shkon në palestër, ai nuk pretendon të jetë i fortë, por ndërton forcë. Është një proces zhvillimi, jo pretendimi.
Dy mënyra për të zhvilluar inteligjencën artificiale karizmatike
Është veçanërisht interesante që inteligjenca artificiale karizmatike mund të zhvillohet në dy mënyra:
– E para është eksperte, e cila bazohet në njohuritë nga psikologjia e lidershipit, retorika dhe shkencat e komunikimit. Në këtë qasje, projektuesit përfshijnë modele të njohura karizmatike në IA: të folur të ngadaltë, mesazhe të qarta, shprehje të akorduara emocionalisht, një strukturë të foluri të ngjashme me udhëheqësit motivues ose terapistët.
– Qasja e dytë bazohet në të nxënë, ku IA vëzhgon mijëra ndërveprime, merr reagime mbi sjelljet që njerëzit i perceptojnë si tërheqëse, motivuese ose të ngrohta, dhe me kalimin e kohës optimizon në mënyrë të pavarur modelet e veta të komunikimit.
Sisteme të tilla po fillojnë të aplikohen në fusha të ndryshme: në arsim, ku IA karizmatike mund të motivojë studentët. Në aplikimet terapeutike, ku “ngrohtësia” dhe një ton i këndshëm mund të rrisin besimin. Një aplikim veçanërisht interesant është në mbështetjen e klientëve, ku aksesueshmëria përmirëson përvojën e përdoruesit, dhe madje edhe në udhëheqjen e ekipit, ku IA mund të shërbejë si mbështetje për menaxherët.
Në kujdesin shëndetësor, një terapist karizmatik i IA mund të krijojë një lidhje emocionale, të ofrojë mbështetje dhe të zvogëlojë rezistencën e pacientit.
Hulumtimet mbi inteligjencën artificiale karizmatike tregojnë se karizma nuk është një kategori magjike, por një grup sinjalesh sjelljeje që mund të njihen, maten dhe riprodhohen në kushte të caktuara. Ndërsa inteligjenca artificiale nuk mund të posedojë karizëm njerëzor “të vërtetë”, ajo mund të gjenerojë manifestimet e saj në mënyrë bindëse të mjaftueshme për të ndikuar njerëzit pozitivisht ose negativisht, varësisht nga qëllimi.
The post A mund të jetë inteligjenca artificiale karizmatike? appeared first on Alsat.