Vendimi i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për të tërhequr Shtetet e Bashkuara nga deri në 66 organizata ndërkombëtare, sipas analistëve kinezë, është një goditje e rëndë për sistemin e qeverisjes globale, ndërsa në të njëjtën kohë hap mundësi dhe sfida për Kinën. Ndërsa vëzhguesit paralajmërojnë për pasoja afatgjata për lidershipin amerikan dhe krijimin e një vakumi pushteti në fusha kyçe si klima dhe siguria, Pekini po lëshon paralajmërime të ashpra.
Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme kineze, Mao Ning, e përshkroi tërheqjen e vazhdueshme të Uashingtonit nga multilateralizmi si një veprim që “nuk është më lajm”, por paralajmëroi se kjo minon themelet e rendit global me Kombet e Bashkuara në qendër të tij.
“Vetëm një sistem shumëpalësh funksional mund të parandalojë ‘përhapjen e ligjit të xhunglës’ dhe kthimin e ‘të drejtës së të fortit’ dhe logjikës se ‘fuqia është drejtësi’”, tha Mao.
Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv të mërkurën duke pezulluar mbështetjen e SHBA-së për 31 agjenci të Kombeve të Bashkuara dhe 35 organizata të tjera. Shtëpia e Bardhë tha në një deklaratë se këto organe “po veprojnë në kundërshtim me interesat kombëtare, sigurinë, prosperitetin ekonomik ose sovranitetin e SHBA-së”.
Shumë nga organet e prekura merren me klimën, punën dhe migracionin, dhe administrata Trump i akuzon ata për promovimin e nismave “të zgjuara”. Më e rëndësishmja midis tyre është Konventa Kornizë e OKB-së për Ndryshimet Klimatike – një marrëveshje që mbështet të gjitha marrëveshjet kryesore ndërkombëtare për klimën.
Tërheqja nga korniza e OKB-së për klimën, e cila vjen pas tërheqjes nga Marrëveshja historike e Parisit në fillim të vitit të kaluar, sinjalizon një trend më të gjerë të braktisjes amerikane të multilateralizmit, sipas Li Shou, drejtor i Qendrës së Klimës së Kinës në Institutin e Politikave të Shoqërisë së Azisë.
Lee e quajti tërheqjen e SHBA-së “një goditje të rëndë ndaj veprimeve globale për klimën, duke gërryer konsensusin e fituar me vështirësi dhe duke paraqitur sfidën më serioze për përpjekjet ndërkombëtare për klimën që nga miratimi i Marrëveshjes së Parisit”. “Për botën, vendimi i Presidentit Trump ngre një pyetje të ashpër: Si mund të zgjidhet kriza globale pa pjesëmarrjen e fuqisë më me ndikim në botë?” pyeti Lee.
Që nga mandati i tij i parë si president, Trump ka tërhequr SHBA-në nga disa organe të OKB-së, përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetësisë, dhe ka shkurtuar në mënyrë drastike fondet për agjenci të shumta, duke i detyruar ato të zvogëlojnë operacionet e tyre.
Shen Dingli, një ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare në Shangai, shpjegon se logjika unifikuese pas kësaj qasjeje është politika “Amerika e Para”, e cila i trajton traktatet dhe organizatat si mjete të shpenzueshme. “Shtetet e Bashkuara kanë qenë gjithmonë një përzierje idealizmi dhe realizmi”, tha Shen. “Nga një perspektivë realiste, ato i përdorin organizatat ndërkombëtare kur ato janë të dobishme për ta dhe i refuzojnë ato kur nuk janë. Kjo nuk ka të bëjë fare me ideologjinë, por vetëm me dobinë.”
