Maqedonia ndër vendet më të ndotura në Evropë vitin e kaluar

Maqedonia ishte vendi i dytë më i ndotur në Evropë dhe i 34-ti në botë për sa i përket përqendrimit mesatar vjetor të grimcave PM2.5 në vitin 2025, tregon një raport i ri nga IQAir. Përqendrimi mesatar në vend ishte 21.2 mikrogramë për metër kub, që është shumë herë më i lartë se rekomandimi vjetor i OBSH-së prej 5 mikrogramësh.

Qytetet më të ndotura në vend, sipas raportit, ishin Tetova dhe Strumica, me një mesatare prej 27.3 µg/m³. Gostivari, Kërçova dhe Kumanova janë gjithashtu lart në listë, ndërsa Shkupi renditet i 113-ti me një mesatare prej 19.1 µg/m³. Kjo do të thotë se edhe në qytetet me një rezultat “më të mirë”, ajri mbetet seriozisht mbi limitin që OBSH-ja e konsideron të sigurt.

Më pak i ndotur se më parë, por ende larg të qenit i sigurt

Raporti vëren gjithashtu një detaj të rëndësishëm: Maqedonia vitin e kaluar pati nivelin më të ulët mesatar të ndotjes në tetë vitet e fundit. Sipas të dhënave nga viti 2018 e tutje, koeficienti vjetor ka qenë duke rënë gradualisht, nga mbi 30 në nën 20 në disa qytete. Por kjo nuk do të thotë se problemi është zgjidhur, por përkundrazi se jemi pak më pak të ndotur se më parë, ndërsa vazhdojmë të thithim ajër që tejkalon ndjeshëm rekomandimin shëndetësor.

Globalisht, IQAir thotë se vetëm 14 përqind e qyteteve të botës do të përmbushin udhëzimin vjetor të OBSH-së për PM2.5 në vitin 2025, nga 17 përqind një vit më parë. Raporti përfshin të dhëna nga 9,446 qytete në 143 vende, rajone dhe territore, të mbledhura nga më shumë se 40,000 stacione dhe sensorë monitorimi.

Ajri nuk është vetëm një krizë mjedisore, por edhe një krizë shëndetësore

Grimcat PM2.5 janë ndër ndotësit më të rrezikshëm për shëndetin e njeriut. Në përmbledhjen e raportit, IQAir na kujton se ndotja e ajrit po trajtohet gjithnjë e më shumë si një rrezik global i lidhur me sëmundjet e zemrës, goditjen në tru, kancerin dhe sëmundje të tjera jo-ngjitëse, dhe godet veçanërisht rëndë fëmijët.

Në kontekst, kjo do të thotë që shifrat në përmirësim nuk duhet të shndërrohen në justifikim për vetëkënaqësi. Nëse vendi mbetet ndër më të ndoturit në Evropë, atëherë pyetja nuk është nëse ka përparim, por pse mbetet i pamjaftueshëm që qytetarët më në fund të marrin ajër që nuk do t’u rrezikojë shëndetin çdo dimër.

Testi i radhës do të jetë me muajt e parë të ftohtë, kur ndotja tradicionalisht rritet përsëri. Raporti tregon se janari, shkurti dhe dhjetori ishin muajt më të ndotur në Maqedoni, ndërsa prilli dhe maji kishin ajrin më të pastër. Kjo edhe një herë konfirmon pamjen sezonale, por edhe nevojën që masat kundër ndotjes së ajrit më në fund të mos mbeten vetëm një temë dimërore, por një politikë afatgjatë.