Dallimi nuk është vetëm një statistikë, por një hendek që ndihet në jetën e përditshme, në zgjedhjet e ushqimit, në qira, në sigurinë me të cilën planifikohet e nesërmja.
Nëse një maqedonas mesatar fiton rreth 600 euro në muaj, kjo do të thotë se për një ditë pune ai mbledh rreth 25 deri në 30 euro. Në Danimarkë, sipas të dhënave zyrtare mbi pagat mesatare, paga bruto orare tejkalon lehtësisht 25 euro, dhe shuma neto, edhe pas zbritjes së taksave të larta, mbetet dukshëm më e lartë se paga ditore maqedonase. Ky nuk është vetëm një ndryshim ekonomik. Është një ndryshim në sistem.
Ekspertët e tregut të punës thonë se krahasimi nuk duhet parë i izoluar. Danimarka ka një kosto më të lartë jetese, shërbime të shtrenjta dhe taksa të larta.
Por edhe kur merret në konsideratë fuqia blerëse, hendeku mbetet dramatik. Me një orë punë, punëtori mesatar danez mund të paguajë drekën në një restorant, transportin publik dhe një pjesë të faturave mujore. Në Maqedoni, e njëjta gjë zgjat më shumë orë, ndonjëherë gjysmë dite.
Ekspertët e trendeve ekonomike na kujtojnë se ky ndryshim nuk është rezultat i një mase të vetme apo i një qeverie të vetme. Bëhet fjalë për dekada të tëra akumulimi të produktivitetit, investimeve, një sistemi arsimor që është i lidhur ngushtë me tregun e punës dhe sindikatave të forta që arrijnë të negociojnë paga më të larta.
Në Danimarkë, negociatat kolektive janë rregull. Punëmarrësi nuk negocion vetëm me punëdhënësin. Sistemi negocion.
Megjithatë, në vendin tonë pagat po rriten, por ngadalë dhe shpesh nën presionin e inflacionit.
Ekonomistët paralajmërojnë se rritja nominale nuk do të thotë automatikisht një standard më të mirë jetese. Nëse çmimet rriten më shpejt se pagat, ndjenja e progresit zhduket. Dhe këtu krijohet frustrimi i qetë që nuk shihet në statistika, por dëgjohet në çdo bisedë rreth emigracionit.
Nuk është sekret se janë pikërisht këto lloj krahasimesh që nxisin migrimin. Kur një i ri llogarit se në tetë orë punë në Danimarkë do të fitojë atë që fiton në tetë ditë këtu, matematika bëhet brutalisht e thjeshtë.
Analistët thonë se ata nuk largohen vetëm për pagën, por për ndjenjën e parashikueshmërisë. Atje e dini se sa do të fitoni, sa do t’ju mbetet dhe çfarë mund të planifikoni. Këtu, llogaritja shpesh përfundon me një pyetje.
Megjithatë, duhet përmendur edhe ana tjetër. Modeli danez bazohet në taksa të larta dhe besim të lartë në institucione. Qytetarët paguajnë një pjesë të konsiderueshme të pagës së tyre, por në këmbim marrin kujdes shëndetësor, arsim dhe sigurime shoqërore në një nivel që rrallë vihet në dyshim. Në vendin tonë, debati rreth taksave më shpesh përfundon me mosbesim se fondet do të përdoren në mënyrë racionale.
Ekspertët e zhvillimit theksojnë se produktiviteti është fjala kyçe. Ekonomia daneze krijon më shumë vlerë të shtuar për punëtor. Kjo gjithashtu lejon paga më të larta. Në Maqedoni, një pjesë e madhe e ekonomisë ende mbështetet në sektorë që kërkojnë shumë punë dhe me marzhe të ulëta fitimi. Dhe këtu mbyllet rrethi.
Në fund të fundit, krahasimi danez në orë dhe maqedonas në ditë nuk është thjesht një formulë sensacionale. Pyetja nuk është nëse numrat janë të saktë. Pyetja është se si të zvogëlohet hendeku. Qoftë përmes një arsimi më të mirë, përmes investimeve teknologjike, përmes reformave që do të rrisin produktivitetin.
Apo do të vazhdojmë ta përsërisim të njëjtën deklaratë, çdo vit, me numra paksa të ndryshuar dhe me të njëjtën ndjesi sikur diçka po na rrëshqet nga gishtat. / B.Z.M.
The post Një danez fiton në një orë aq sa fiton një qytetar i RMV-së në një ditë të tërë appeared first on Alsat.