Konkretisht, një studim i vitit 2024 që shqyrtoi ndryshimet molekulare të lidhura me plakjen zbuloi se njerëzit kalojnë nëpër dy periudha përshpejtimi të shpejtë të plakjes: njëra në një moshë mesatare prej 44 vjeç dhe një tjetër rreth moshës 60 vjeç, shkruan “ScienceAlert”.

“Ne nuk ndryshojmë vetëm gradualisht me kalimin e kohës, ka disa ndryshime vërtet dramatike”, shpjegoi gjenetisti Michael Snyder i Universitetit të Stanfordit në gusht 2024, kur u botua hulumtimi. “Rezulton se mesi i viteve të dyzeta është një kohë ndryshimesh dramatike, ashtu si edhe fillimi i viteve gjashtëdhjetë. Kjo është e vërtetë pavarësisht se çfarë lloj molekulash shqyrtojmë.” 

Hulumtime mbi biologjinë e plakjes

Plakja është një proces kompleks i shoqëruar me një rrezik në rritje të sëmundjeve të ndryshme, të tilla si sëmundja e Alzheimerit dhe sëmundjet kardiovaskulare, rreziku i të cilave nuk rritet gradualisht, por përkundrazi përshkallëzohet ndjeshëm pas një moshe të caktuar. Për të kuptuar më mirë këto ndryshime dhe për të gjetur mënyra për t’i zbutur ato, Snyder dhe kolegët e tij kanë hetuar biologjinë e plakjes në detaje.

Për ta bërë këtë, ata ndoqën një grup prej 108 të rriturish që dhuruan mostra biologjike çdo disa muaj për disa vite. Shkencëtarët analizuan një gamë të gjerë biomolekulash, duke përfshirë ARN-në, proteinat, lipidet dhe mikrobiomat nga zorra, lëkura, hunda dhe zgavra orale, duke mbledhur gjithsej 135,239 parametra biologjikë. Gjatë këtij mbledhjeje të gjerë të të dhënave, e cila rezultoi në më shumë se 246 miliardë pika të dhënash, ata kërkuan modele në ndryshimet që lidhen me plakjen.

Dy periudha kryesore të plakjes së përshpejtuar

Analiza zbuloi se bollëku i molekulave të shumta në trup ndryshon ndjeshëm gjatë dy fazave të dallueshme të jetës. Deri në 81 përqind e të gjitha molekulave të studiuara treguan ndryshime gjatë njërës ose të të dyja periudhave. Ndryshimet arritën kulmin së pari në mesin e viteve dyzet dhe pastaj përsëri në fillim të viteve gjashtëdhjetë, me modele molekulare paksa të ndryshme për secilën periudhë.

Kulmi i parë, në mesin e viteve të dyzeta, tregoi ndryshime në molekulat që lidhen me metabolizmin e lipideve, kafeinës dhe alkoolit, si dhe sëmundjet kardiovaskulare dhe çrregullimet e funksionit të lëkurës dhe muskujve. Kulmi i dytë, në fillim të viteve gjashtëdhjetë, shoqërohej me metabolizmin e karbohidrateve dhe kafeinës, sëmundjet kardiovaskulare, ndryshimet e lëkurës dhe muskujve, rregullimin e sistemit imunitar dhe funksionin e veshkave.

Roli i menopauzës dhe kërkimet e ardhshme

Edhe pse kulmi i parë i plakjes përkon me periudhën kur gratë zakonisht hyjnë në perimenopauzë ose menopauzë, studiuesit e përjashtuan këtë si shkakun kryesor. Burrat në të njëjtën moshë gjithashtu pësuan ndryshime të rëndësishme molekulare.

“Kjo sugjeron që, ndërsa menopauza ose perimenopauza mund të kontribuojnë në ndryshimet e vërejtura tek gratë në mesin e të dyzetave, ka të ngjarë të ketë faktorë të tjerë, më domethënës, që ndikojnë në këto ndryshime si tek burrat ashtu edhe tek gratë”, shpjegoi shkencëtari metabolomik dhe autori kryesor Xiaotao Shen. “Identifikimi dhe studimi i këtyre faktorëve duhet të jetë një përparësi për kërkimet e ardhshme.”

Autorët e studimit vërejnë se madhësia e mostrës ishte relativisht e vogël dhe se ata analizuan një numër të kufizuar mostrash biologjike nga njerëz të moshës 25 deri në 70 vjeç. Hulumtimet e ardhshme mund ta shqyrtojnë këtë fenomen në më shumë detaje, me një madhësi më të madhe mostre, për të kuptuar më mirë se si ndryshon trupi i njeriut me kalimin e kohës. Hulumtimi është botuar në revistën “Nature Aging”.

The post Shkencëtarët kanë zbuluar: Njerëzit plaken me shpejtësi në dy periudha jetësore – ja cilat janë ato appeared first on Alsat.