Ndryshimi i klimës nuk është më vetëm një histori shkrirjeje akullnajash, zjarresh dhe nxehtësie ekstreme. Hulumtimet e reja tregojnë se ajo po e ndryshon në heshtje edhe botën bimore, pikërisht atë që i bën peizazhet dalluese, pyjet të gjalla dhe ekosistemet të qëndruesh me.
Disa bimë që tani janë pjesë e peizazheve natyrore të njohura, nga pemët eukaliptike në Australi te pemët e rralla në Kaliforni, mund të mbeten pa pjesën më të madhe të hapësirës ku mund të mbijetojnë deri në fund të shekullit. Sipas një studimi të botuar në revistën Science, ndryshimi i klimës po i ngushton gjithnjë e më shumë habitatet natyrore të bimëve, duke i lënë ato me gjithnjë e më pak vende ku temperatura, reshjet, toka dhe kushtet hapësinore ende i përshtaten nevojave të tyre.
Studiuesit analizuan më shumë se 67,000 lloje bimësh vaskulare, një grup që përfshin shumicën e llojeve të bimëve të njohura në botë. Kjo është rreth 18 përqind e të gjitha bimëve vaskulare të njohura. Rezultatet tregojnë se midis 7 dhe 16 përqind e tyre mund të humbasin më shumë se 90 përqind të gamës së tyre natyrore deri në vitet 2081–2100.
Bimët nuk mund të “shpëtojnë” thjesht
Kur klima ndryshon, kafshët mund të lëvizin më shpejt. Nga ana tjetër, bimët lëvizin ngadalë, me kalimin e brezave, nëpërmjet farërave dhe sporeve të bartura nga era, uji, kafshët ose graviteti. Por studimi tregon se problemi nuk është vetëm se bimët lëvizin ngadalë.
Studiuesit krahasuan skenarët në të cilët bimët mund të përhapeshin realisht me një skenar në të cilin ato mund të arrinin të gjitha habitatet e reja të përshtatshme. Rreziku i zhdukjes mbeti i ngjashëm. Kjo do të thotë se problemi kryesor nuk është vetëm rruga për në një vend të ri, por fakti që vendet e përshtatshme po bëhen gjithnjë e më të rralla.
Me fjalë të tjera, nuk mjafton thjesht të “ndihmosh” speciet të lëvizin. Nëse ndryshimi i klimës po e zvogëlon hapësirën totale në të cilën një specie mund të mbijetojë, atëherë lëvizja vetëm nuk e zgjidh krizën.
Bota do të fitojë kombinime të reja bimësh
Pasojat nuk do të jenë të njëjta kudo. Bimët e përshtatura ndaj kushteve të ftohta në Arktik mund të humbasin habitatin ndërsa zonat me klimë jashtëzakonisht të ftohtë tërhiqen. Rajonet e thata, duke përfshirë pjesë të Shteteve të Bashkuara perëndimore dhe Mesdheut, janë në rrezik më të madh nga thatësira, lagështia e reduktuar e tokës dhe zjarret më të shpeshta. Në Australinë jugore dhe lindore, vija bregdetare mund të kufizojë lëvizjen e bimëve në rajone më të ftohta.
Por studimi nuk ka të bëjë vetëm me zhdukjen. Në disa pjesë të botës, diversiteti i bimëve lokale mund të rritet edhe ndërsa specie të caktuara zhvendosen në zona të reja që bëhen më të përshtatshme për to. Studiuesit vlerësojnë se një rritje e tillë mund të ndodhë në rreth 28 përqind të sipërfaqes tokësore të Tokës.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë që natyra po fiton. Shkencëtarët e përshkruajnë këtë si një “rishpërndarje” globale të jetës bimore. Disa specie do të zhduken nga zonat e tyre historike, të tjera do të shfaqen në vende të reja dhe ekosistemet do të fitojnë kombinime bimësh që më parë nuk jetonin së bashku.
Këtu fillon e panjohura. Si do të sillen këto komunitete të reja bimore? A do të konkurrojnë me njëra-tjetrën, do ta shtypin njëra-tjetrën apo do të krijojnë një ekuilibër të ri? Studiuesit thonë se kjo nuk mund të parashikohet me siguri për momentin.
Kur bimët zhduken, i gjithë sistemi ndryshon
Bimët nuk janë vetëm një zbukurim i peizazhit. Ato janë themeli i ekosistemeve tokësore. Ato ruajnë karbon, stabilizojnë tokën, sigurojnë ushqim dhe strehim për kafshët, dhe për njerëzit ato janë një burim ushqimi, druri, ilaçesh dhe lëndësh të para.
Nëse ndryshimi i klimës zvogëlon mbulesën bimore, ekosistemet do të thithin më pak dioksid karboni nga atmosfera. Kjo mund ta intensifikojë më tej ngrohjen dhe të krijojë një rreth vicioz: klima dëmton bimët dhe mbulesa e zvogëluar bimore përkeqëson krizën klimatike.
Pra, ky studim nuk është vetëm një paralajmërim për biologët. Është një paralajmërim për të gjithë. Kur bimët zhduken, nuk zhduket vetëm gjelbërimi. Ai ndryshon ajrin, tokën, ushqimin, ujin, jetën shtazore dhe sigurinë e njerëzve.
Kriza klimatike, siç tregon ky hulumtim, nuk po ndryshon vetëm temperaturën. Po ndryshon hartën e jetës.
The post Ndryshimi i klimës kërcënon të zhdukë bimët ikonike të planetit appeared first on Alsat.