Vetëm një person në gjashtë milionë ka grupin e gjakut Rh-negativ. Sot, shkencëtarët po përpiqen ta kultivojnë këtë gjak në laborator, me shpresën se do të shpëtojë më shumë jetë, veçanërisht për pacientët me grupe të rralla gjaku.
Transfuzionet e gjakut kanë ndryshuar rrjedhën e mjekësisë moderne. Në një aksident ose gjatë një ndërhyrjeje të madhe kirurgjikale, gjaku i donatorëve mund të na shpëtojë jetën. Por disa njerëz nuk mund të gjejnë lehtësisht një përputhje gjaku, veçanërisht ata me grupe të rralla gjaku.
Një nga më të rrallët, grupi i gjakut Rh-negativ , është konfirmuar vetëm në 50 njerëz në botë. Nëse ata kanë një aksident dhe kanë nevojë për një transfuzion, shanset për të marrë gjakun e duhur janë jashtëzakonisht të vogla. Prandaj, njerëzit me gjak Rh-negativ inkurajohen të ngrijnë gjakun e tyre për ruajtje afatgjatë.
Pavarësisht rrallësisë së tij, ky gjak është jashtëzakonisht i vlefshëm si në mjekësi ashtu edhe në shkencë. Shpesh quhet “gjak i artë” sepse mund të përdoret në kaq shumë mënyra, dhe shkencëtarët e shohin atë si një mundësi për të krijuar një rezervë universale transfuzioni duke kapërcyer përgjigjen imune që kufizon përdorimin e grupeve të tjera të gjakut. Grupet e
gjakut dhe antigjenet
Gjaku klasifikohet nga prania ose mungesa e shënuesve specifikë në sipërfaqen e qelizave të kuqe të gjakut të quajtur antigjene. Këto janë proteina ose sheqerna që aktivizojnë sistemin imunitar.
“Nëse merrni gjak që përmban antigjene të ndryshme nga i juaji, trupi prodhon antitrupa dhe i sulmon ato, gjë që mund të jetë kërcënuese për jetën”, thotë Ash Toye, profesor i mikrobiologjisë në Universitetin e Bristolit.
Gjaku O-negativ shpesh quhet “universal”, por kjo nuk është gjithmonë e vërtetë. Ekzistojnë 47 sisteme të njohura të grupeve të gjakut dhe 366 antigjene, kështu që është e mundur që gjaku O-negativ të reagojë.
Çfarë do të thotë të jesh Rh-negativ?
Ka më shumë se 50 antigjene Rh në sistem. Kur themi “Rh-negativ”, zakonisht nënkuptojmë se antigjeni Rh(D) mungon. Por qelizat mund të kenë ende proteina të tjera Rh.
Njerëzit me gjak Rh-zero nuk i kanë të gjitha antigjenet Rh. Ata nuk mund të marrin gjak tjetër, por gjaku i tyre është i pajtueshëm me të gjitha variantet, gjë që e bën atë mjaft të vlefshëm.
Në raste urgjente, kur grupi i gjakut i pacientit është i panjohur, Rh-zero mund të jepet me rrezik minimal. Kjo është ajo që e bën “gjakun e artë” kaq të rëndësishëm për bankat e gjakut në botë.
Gara për të krijuar “gjak artificial universal”.
Ekipet kërkimore në të gjithë botën po konkurrojnë për të krijuar gjak pa faktorin Rh. Në vitin 2021, imunologu Gregory Denhom dhe ekipi i tij në Shtetet e Bashkuara krijuan grupe të rralla gjaku (përfshirë Rh-zero). Në Kanada, një ekip nga Universiteti Laval fshiu gjenet për antigjenet A dhe Rh nga qelizat staminale, duke krijuar gjak Rh-zero. Në Spanjë, studiuesit e kanë konvertuar grupin e gjakut A (pa Rh) në grupin universal të gjakut 0.
Por krijimi i gjakut në një laborator që mund të përdoret në shkallë të gjerë është ende shumë larg. Sfida më e madhe është pjekuria e qelizave staminale në qeliza të kuqe të gjakut plotësisht funksionale, një proces që drejtohet nga një bashkëveprim kompleks në trup në palcën e kockave.
Donatorët vullnetarë janë ende të domosdoshëm.
Profesor Toye është bashkautor i RESTORE, prova e parë klinike për të testuar sigurinë e qelizave të kuqe të gjakut të rritura në laborator tek njerëzit. Gjaku në këtë provë nuk është i modifikuar gjenetikisht, por u deshën 10 vjet për të arritur në fazën e testimit.
– Aktualisht, dhurimi i gjakut është shumë më efikas dhe më i lirë, kështu që donatorët janë thelbësorë – thotë Toye.
Por për njerëzit me grupe gjaku jashtëzakonisht të rralla, aftësia për të rritur gjakun e tyre mund të jetë revolucionare.
The post Pse grupi i gjakut me faktorin Rh zero është më i kërkuari dhe si po përpiqen shkencëtarët ta klonojnë atë në laborator? appeared first on Alsat.