Bletaria është një profesion shumë i veçantë, që kërkon shumë përkushtim, disiplinë, por edhe sakrificë. Nusmir Ramadani nga qyteti i Tetovës ka 15 vite që e ushtron këtë profesion, i cili kërkon vëmendje të shtuar, pasi bletët janë shumë të ndjeshme dhe kërkojnë njohuri të jashtëzakonshme. Ditën e filluam me ndezjen e tymuesit me dru, si një masë preventive që të mos pickohemi. Më pas, kontrolluam kosheret për të parë se cilat janë gati për vjelje. Por, fillimisht, kontrollohet lagështia e mjaltit.
“Kjo është me ndez tymin, me mbajt tymin, me pasë tym. Domethënë, duhet të jetë ose eshkë, ose dru i tharë… i kalbët, por i tharë. Si çdo gjë që përdorim te bletët, mjalti është përthithës. Domethënë, e thith menjëherë atë aromën, atë… Por, në qoftë se është dru i pastër ose eshkë, që përdoret që e përdorim me miliona vjet te bletët, atëherë nuk është e dëmshme. Por, sa më pak të përdoret, aq më mirë”, tha Nusmir Ramdani.
Por, cila është mjaltë cilësore, sa sasi duhet të merret nga kosherja, sa duhet të lihet dhe ku qëndron “hilja” më e madhe e disa bletarëve? Nusmiri na shpjegon rregullin e artë të këtij zanati.
“E, kjo për shembull… kjo kornizë është e vulosur mbi 70% edhe kësaj ia matim lagështinë e shahines, sa… si është gjendja. Po, në moment mund të kontrollojmë qysh është gjendja edhe te… te të tjerat. Mua më del lagështia 13.5. 13.5 jo që është mirë, po është ekstra! Në qoftë se i merret krejt mjalti e jepet krejt sheqer, atëherë mund të kemi se ka hile. Po, çdo herë shkohet 50 me 50. Domethënë, 50% ia lëmë mjaltit. Në qoftë se ka prurë 20 kg mjaltë, 10 kg… në qoftë se ka prurë 20, 10 ia lëmë, 10 kemi mundësi t’ia marrim. Bletari real ose i sinqertë, edhe ndaj bletës, edhe ndaj vetvetes, është 50 me 50”, u shpreh Nusmir Ramdani
Pas marrjes së kornizave, u zhvendosëm në punëtori. Radhën e ka nxjerrja e mjaltit, një proces që kalon nëpër disa faza, ku e para është çvulosja. Kjo procedurë kërkon kohë dhe precizitet.
“E tash, ky proces është i vështirë për shkak se i vështirë në kohë. Duhet të zhvulosem këtë, të kompletohen, edhe në mbrëmje të kthehen kornizat ku i morëm. Domethënë, që bletët, çfarë ka ngelë këtu si mjaltë, ato t’i lëpijnë për shembull, se t’i pastrojnë edhe një herë. Edhe faktikisht, atëherë i kemi kornizat e pastra prej… prej bletës, edhe atëherë mundet t’i… t’i konservojmë faktikisht, ose t’i vendosim që mos na hyjnë fluturat ose insektet e tjera… Mbështillet me… me najlon izolues, ose streç që i thuhet, edhe ato domethënë konservohen kornizat për vitin e ardhshëm. Domethënë, të njëjtat korniza i shfrytëzojmë edhe vitin e ardhshëm. Ky është procesi i kullimit. I kullimit, shkak që ka pasë copave të hojes, copave të dyllit edhe çfarë… çfarëdo që mund… mund të ketë. Domethënë, bëjmë kullim. E tash, kjo është mjaltë që ka filluar me akacien, edhe çfarë ka gjetur në natyrë, diçka tjetër pas kohës së akacies, brenda këtyre 20… 20 ditëve pas akacies. Është mjaltë i hapur, po aromë ka… se aromën dinë ndonjëherë ta japë edhe një lule. Për shembull, në qoftë se… lulja e lavandës, që është shumë e fuqishme, me pak sasi i jep shumë aromë. Gështenja, për shembull, nuk ka sasi, po i jep aromë. Ndërsa sasia është e bëshme më tepër me tërfili, met bliri, me… me lloje të tjera. Ndërsa aromën ia jep. ia jep gështenja se është çdo herë më… më e fuqishme”, theksoi ai
Në fund, vjen edhe pjesa më e ëmbël e punës së bletarit, siç thotë edhe vetë Nusmiri: hedhja e mjaltit në kavanoza prej xhami.
“Ajo më e ëmbla e bletarit, kur del në tegull… kur del. Tegullat duhet të jenë të pastra, të sterilizuara domethënë me 200 gradë temperaturë”, bëri të ditur Nusmir Ramdani
Përveç prodhimit të mjaltit, Nusmiri merret edhe me mbarështimin e mbretëreshave për dhjetë vite me radhë. Ky është një proces tjetër mjaft delikat dhe me shumë përkushtim, të cilin nuk mund ta përmbledhim dot në këtë kronikë televizive.