Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi se ka shtyrë afatin deri më 6 prill për Iran që të arrijë një marrëveshje për ndërprerjen e luftës, duke paralajmëruar se në të kundërt vendi do të përballet me shkatërrimin e objekteve energjetike që ka.
Edhe pse Trump vlerësoi se negociatat po zhvillohen “shumë mirë”, Teherani zyrtar e hodhi poshtë propozimin amerikan, duke e cilësuar si të padrejtë.
Lufta katërjavore, e cila tashmë është përhapur në të gjithë Lindjen e Mesme, ka marrë mijëra jetë dhe ka rrezikuar seriozisht ekonominë globale përmes rritjes së shpejtë të çmimeve të energjisë, duke nxitur frikë për inflacion global. Përplasjet nisën më 28 shkurt me sulme nga SHBA dhe Izraeli ndaj Iranit, pasi dështuan bisedimet për programin bërthamor iranian.
Gjatë mbledhjes së kabinetit në Shtëpinë e Bardhë, Trump paralajmëroi rritje të presionit ndaj Teheranit nëse nuk arrihet marrëveshje. Më vonë, përmes rrjetit social Truth Social, ai sqaroi se po pezullon për 10 ditë kërcënimet për sulme ndaj infrastrukturës energjetike iraniane. Më parë, më 23 mars, kishte paralajmëruar një pauzë pesëditore, e cila tani është zgjatur.
“Bisedimet janë në zhvillim dhe, pavarësisht deklaratave të gabuara të mediave me lajme të rreme, ato po shkojnë shumë mirë”, shkroi Trump, pa specifikuar se me kë po negocion SHBA në Iran, ku shumë zyrtarë të lartë janë vrarë gjatë luftës.
Nga ana tjetër, Irani pretendon se nuk është i përfshirë në bisedime me Uashingtonin.
Sipas The Wall Street Journal, që citon ndërmjetës në negociatat e paqes, Irani nuk ka kërkuar një pauzë të tillë. Megjithatë, Trump në një intervistë për Fox News deklaroi se pala iraniane kishte kërkuar një ndërprerje shtatëditore të sulmeve ndaj objekteve energjetike.
Irani ka paralajmëruar se do të përgjigjet me sulme ndaj infrastrukturës energjetike në rajonin e Gjirit Persik nëse kërcënimet realizohen.
Sulmet e mundshme ndaj infrastrukturës civile do të trondisnin më tej tregjet globale dhe do të rrezikonin jetesën e miliona civilëve që varen nga energjia elektrike për furnizimin me ujë dhe ndriçimin e qyteteve.
Lufta tashmë ka shkaktuar pasoja serioze në transportin detar: çmimi i naftës bruto është rritur me rreth 40%, gazi i lëngshëm natyror (LNG) ka shënuar rritje të fortë, ndërsa çmimet e plehrave azotike – thelbësore për prodhimin e ushqimit – janë rritur me 50%.
Pavarësisht optimizmit të Trump, Irani vazhdon të kundërpërgjigjet ndaj sulmeve amerikane dhe izraelite, duke synuar baza ushtarake dhe vende në Gjirin Persik. Teherani ka bllokuar në mënyrë efektive eksportin e karburanteve përmes Ngushticës së Hormuzit, nëpër të cilën kalon rreth 20% e naftës dhe gazit global.
Si një gjest i vullnetit të mirë, Trump propozoi që Irani të lejojë kalimin e 10 cisternave të naftës përmes kësaj ngushtice. Ai përsëriti se SHBA do të bëhet “makthi më i keq” i Iranit nëse nuk plotësohen kërkesat për hapjen e Strait of Hormuz dhe ndalimin e programit bërthamor, duke shtuar se marrja nën kontroll e naftës iraniane mbetet një opsion.