Shkencëtarët kanë zbuluar se çfarë e shkakton pubertetin e parakohshëm tek fëmijët

Hulumtimet e reja tregojnë se konsumimi i disa ëmbëlsuesve artificialë dhe sheqernave të shtuara mund të lidhet me pubertetin e hershëm tek fëmijët – veçanërisht nëse ata janë të predispozuar gjenetikisht për një zhvillim të tillë.

Këto rezultate u prezantuan në kongresin vjetor të Shoqërisë Endokrine (ENDO 2025) në San Francisko dhe janë një nga studimet e para të mëdha që lidhin zakonet dietike të epokës moderne me ndryshimet e hershme hormonale tek fëmijët.

Cilët ëmbëlsues janë problematikë?

Shkencëtarët kanë identifikuar katër përbërës që gjenden zakonisht në produkte të ndryshme industriale, siç janë pijet e gazuara, lëngjet, kosi ose ëmbëlsirat:

– Aspartame

– Sukralozë

– Glicirrizina (një përbërës natyral në likoricë)

– Sheqerna të shtuara

Është treguar se sa më shumë që fëmijët konsumojnë këto përbërës, aq më i madh është rreziku i pubertetit të parakohshëm qendror, i cili është një formë e pubertetit të hershëm në të cilin truri fillon ndryshimet hormonale shumë më herët se normalja.

Çfarë do të thotë kjo për fëmijët?

Puberteti i hershëm mund të ketë pasoja afatgjata, nga paqëndrueshmëria emocionale dhe stresi, deri te shtati më i shkurtër në moshë madhore, por edhe një rrezik në rritje të çrregullimeve metabolike dhe hormonale më vonë në jetë.

Dr. Yang-Ching Chen, drejtuese e studimit, thekson se prindërit, mjekët dhe institucionet e shëndetit publik duhet të jenë të vetëdijshëm se sa shumë përbërësit në ushqim mund të ndikojnë në zhvillimin e një fëmije, veçanërisht kur bëhet fjalë për produkte që duken të padëmshme, por janë plot me ëmbëlsues të “fshehur”.

Studimi përfshinte më shumë se 1,400 adoleshentë nga Tajvani dhe studiuesit analizuan marrjen e tyre të ëmbëlsuesve përmes pyetësorëve dhe analizave të urinës. Fëmijët më pas iu nënshtruan analizave të hormoneve dhe ekzaminimeve mjekësore.

Rezultatet treguan se:

– Djemtë që konsumonin sukralozë kishin një rrezik më të lartë për pubertet të hershëm.

– Vajzat që konsumonin glicirrizinë, sukralozë dhe sheqerna të shtuar gjithashtu kishin një rrezik në rritje.

Është veçanërisht interesante që shkencëtarët morën në konsideratë edhe predispozitat gjenetike. Tek fëmijët me një “rrezik gjenetik” më të lartë, efekti i ëmbëlsuesit ishte edhe më i theksuar.

Pse ëmbëlsuesit janë potencialisht të rrezikshëm? Hulumtimet e mëparshme kanë treguar se disa ëmbëlsues mund të ndikojnë në hormonet dhe mikrobiotën e zorrëve, dhe kështu në zhvillimin e pubertetit.

Për shembull: Acesulfame-K (që shpesh gjendet në produktet “dietike”) mund të aktivizojë rrugët në tru që lidhen me hormonet.

Glicirizina nga jamballi ndryshon ekuilibrin e baktereve në zorrë dhe zvogëlon shprehjen e gjeneve që rregullojnë pubertetin.

Dr. Chen thekson: “Ajo që fëmijët hanë dhe pinë – veçanërisht produktet me ëmbëlsues – mund të ketë një ndikim të papritur dhe të fuqishëm në zhvillimin e tyre.”

Çfarë mund të bëjnë prindërit?

Kushtojini vëmendje etiketave të produkteve – veçanërisht pijeve, drithërave, kosit dhe ushqimeve të lehta “të shëndetshme”. Mos u ofroni fëmijëve produkte me ëmbëlsues artificialë me pretekstin se janë “më të shëndetshëm sepse nuk kanë sheqer”. Mundohuni të kufizoni marrjen e sheqernave të shtuara në dietën tuaj të përditshme. Flisni me pediatrin tuaj nëse jeni të shqetësuar për zhvillimin hormonal ose pubertetin e hershëm. Këto gjetje mund të shërbejnë si bazë për udhëzimet e ardhshme dietike për fëmijët, veçanërisht ata që tashmë mbartin një rrezik gjenetik për pubertet të hershëm.