Në Zvicër, kondicionerët nuk janë një pamje e zakonshme në shtëpitë private, dhe shpesh as në ambientet e biznesit. Arsyeja për këtë qëndron në një kombinim të disa faktorëve – nga klima e butë, te rregulloret e rrepta që synojnë efikasitetin e energjisë, te një politikë shtetërore e rrënjosur thellë për zhvillim të qëndrueshëm. Instalimi i tyre në disa kantone mund të jetë një sfidë e vërtetë, pasi rregulloret janë të rrepta dhe synojnë uljen e konsumit të energjisë.

Zvicra ndodhet në një zonë klimatike të butë, kështu që temperaturat e verës rrallë arrijnë ekstremet e zakonshme në pjesët mesdhetare ose kontinentale të Evropës. Ndërsa në ato ditë kur zhiva në termometër tregon temperatura më të larta, freskia e mbrëmjes është shpesh e mjaftueshme për të ftohur hapësirën pa pajisje shtesë. Përveç kësaj, shtëpitë dhe ndërtesat janë projektuar për të ruajtur nxehtësinë në dimër dhe për të mbetur këndshëm të freskëta në verë falë mureve të trasha, orientimit të mirë dhe izolimit cilësor.

Në kushte të tilla, banorët në përgjithësi mbështeten në metoda të provuara, pasive të ftohjes. Ulja e perdeve gjatë ditës dhe ajrosja e dhomave natën është shpesh e mjaftueshme për t’i mbajtur shtëpitë të rehatshme. Në Zvicër, kondicioneri është më shumë një luks sesa një domosdoshmëri – edhe kur temperaturat janë të larta, zhurma nga pajisjet e ftohjes në ndërtesat e apartamenteve dëgjohet rrallë.

Klima dhe praktika e ndërtimit

Ndërgjegjësimi mjedisor në Zvicër nuk është vetëm fjalë boshe – ai përkthehet në ligje dhe rregullore që zbatohen në mënyrë strikte. Ky vend alpin ka mbështetur vazhdimisht efikasitetin e energjisë dhe luftën kundër ndryshimeve klimatike, gjë që shihet qartë në rregullimin e instalimit të sistemeve të ajrit të kondicionuar.

Në shumë kantone, instalimi i ajrit të kondicionuar kërkon një leje të veçantë, dhe nganjëherë një shpjegim specifik. Për shembull, në kantonin e Gjenevës, i njohur për një nga rregulloret më të rrepta, është e nevojshme të provohet një arsye mjekësore ose funksionale për instalimin e një sistemi ftohjeje. Edhe atëherë, vetëm sistemet që përmbushin standardet e larta për efikasitet energjetik dhe emetime të ulëta marrin leje.

Një kulturë e qëndrueshmërisë në vend të rehatisë me çdo kusht

Ndoshta arsyeja më e thellë pse kondicioneri është i rrallë në Zvicër qëndron në mentalitetin e kombit. Në një vend ku qëndrueshmëria është themeli i jetës së përditshme, konsumi i tepërt i energjisë konsiderohet shoqërisht i papërgjegjshëm. Ftohja e dhomave në temperatura jorealisht të ulëta shihet si një luks i panevojshëm, në kundërshtim me vlerat e përbashkëta.

Kjo është arsyeja pse shumica e qytetarëve po përdorin metoda natyrale për t’u freskuar – nga ventilatorët, dritaret e hapura të vendosura në ajër të pastër, deri te dalja në natyrë. Në një kohë kur e gjithë bota po ndjen efektet e ndryshimeve klimatike, ky stil jetese jo vetëm që kursen burime, por shërben edhe si një shembull i sjelljes së qëndrueshme të përditshme.

Megjathatë, kondicionerët nuk janë zhdukur plotësisht.

Sigurisht, kjo nuk do të thotë që ajri i kondicionuar nuk ekziston në Zvicër. Në zonat urbane dhe në ambientet moderne të biznesit, ka gjithnjë e më shumë kompani që përdorin sisteme ftohjeje moderne dhe me efikasitet energjetik, veçanërisht në një kohë kur valët e të nxehtit po bëhen më të zakonshme. Spitalet, hotelet dhe qendrat e mëdha tregtare, sigurisht, kanë ajër të kondicionuar dhe pajisjet e tyre të ftohjes nuk janë përjashtim, por standard.

Megjithatë, edhe kur ekziston mundësia teknike dhe ligjore për të instaluar ajër të kondicionuar, shumë qytetarë zgjedhin zgjidhje alternative – kryesisht për shkak të kostove të larta dhe qëndrimeve personale. Në këtë mënyrë, Zvicra tregon se rehatia nuk duhet të vijë në kurriz të mjedisit natyror dhe se lufta kundër nxehtësisë së verës nuk duhet domosdoshmërisht të zhvillohet me ndihmën e kompresorëve dhe freonit.

Prandaj nuk është për t’u habitur që ka artikuj dhe këshilla të shumta në median zvicerane që merren me ftohjen pa ajër të kondicionuar. Në rajonin tonë, nga ana tjetër, kur temperaturat kalojnë 35 gradë – veçanërisht në ndërtesat e banimit të izoluara dobët – ajri i kondicionuar mbetet praktikisht e vetmja zgjidhje, sepse pa të e vetmja gjë që mbetet është të vuash ditë e natë gjatë valëve të të nxehtit.